Rusya’nın Güney Kafkasya’daki geleneksel nüfuzunun zayıfladığı bir dönemde, Batı ittifakının bölgede derinleşme hamleleri beklenmedik bir diplomatik krize dönüştü. Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün (NATO) bölge ülkeleri Azerbaycan ve Ermenistan ile iş birliğini bir üst seviyeye taşımayı hedefleyen Bireysel Olarak Uyarlanmış Ortaklık Programları (ITPP), Paris ve Ankara hattındaki karşılıklı veto engeline takılarak kilitlendi.

Fransa’dan Bakü’ye Tutuklu Vetosu

NATO diplomatlarından edinilen bilgilere göre, bir yılı aşkın süredir devam eden kilitlenmenin fitilini Fransa ateşledi. Paris yönetimi, Azerbaycan’da tutuklu bulunan bir Fransız vatandaşının durumunu gerekçe göstererek, NATO’nun Bakü ile imzalamayı planladığı yeni ortaklık belgesini onaylamayı reddetti. Fransa’nın ikili siyasi meseleleri ittifakın ortak güvenlik ajandasına taşıması, NATO koridorlarında rahatsızlık yarattı.

Türkiye’den Yanıt: Ermenistan Planına Engel

Fransa’nın Bakü hamlesinin ardından Ankara, stratejik müttefiki Azerbaycan ile dayanışma sergileyerek diplomatik misillemede bulundu. Türkiye, NATO’nun Ermenistan ile yürütmeyi planladığı eş zamanlı ortaklık protokolünün yenilenmesini durdurdu. Böylece her iki ülkenin de 4 yılda bir yenilenen, askeri eğitim, tatbikat ve savunma planlamasını kapsayan ITPP süreçleri durma noktasına geldi.

Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Türk yetkililer, kilitlenmenin Türkiye-Fransa veya Türkiye-Ermenistan arasındaki doğrudan bir anlaşmazlıktan kaynaklanmadığını vurguluyor. Türk diplomasisi, her iki ülkenin ortaklık belgelerini aynı anda onaylamaya hazır olduklarını ve yapıcı tutumlarını koruduklarını ifade ediyor.

Tahliye Kararı Sonrası Paris Üzerindeki Baskı Artıyor

Krizde geçtiğimiz günlerde kritik bir gelişme yaşandı. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in, aralarında Fransız vatandaşının da bulunduğu bir grup tutukluyu serbest bırakmasının ardından, NATO müttefiklerinin Paris üzerindeki vetoyu kaldırma baskısı yoğunlaştı.

İttifak üyesi diplomatlar, ikili krizlerin NATO mekanizmalarını kilitlemesinden duydukları hayal kırıklığını dile getirirken, veto kararının devam etmesinin özellikle Moskova odaklı Kollektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’nden (KGAÖ) uzaklaşıp Batı’ya yönelmek isteyen Erivan yönetimi açısından da risk taşıdığı uyarısında bulunuyor.

Sonuç ve Beklentiler

Askeri tatbikatlardan ordular arası eğitime ve hibrit tehditlerle mücadeleye kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan ITPP programının askıda kalması, Batı’nın Kafkasya’daki güvenlik mimarisini şekillendirme çabalarına darbe vuruyor. Diplomatik kaynaklar, Fransa’nın vetonun kaldırılması yönündeki adımına paralel olarak Türkiye’nin de Ermenistan dosyasındaki engeli kaldıracağını ve iki belgenin eş zamanlı yürürlüğe gireceğini öngörüyor.